Suriye'de savaşan taraflar ve son durum


Suriye'de savaşan taraflar ve son durum

A+ | Normal | A-

Son güncelleme: 01 Temmuz 2015 Çarşamba 10:27


Suriye’de sayıları yüzleri bulan küçük gruplar ile onlarca büyük grup Suriye’de yönetime karşı ve zaman zaman birbirlerine karşı mücadele veriyor. Yönetim ise ordunun yanısıra başta Hizbullah olmak üzere bazı grupların desteği ile savaşını sürdürüyor.

Küre Medya / Haber Merkezi
Suriye’de sayıları yüzleri bulan küçük gruplar ile onlarca büyük grup Suriye’de yönetime karşı ve zaman zaman birbirlerine karşı mücadele veriyor. Yönetim ise ordunun yanısıra başta Hizbullah olmak üzere bazı grupların desteği ile savaşını sürdürüyor.

Dünya Bülteni'inden Mehmet Mercan'ın bölgedeki durumu analiz ettiği makalesinde mevcut durum değerlendiriliyor.



Suriye’de sayıları yüzleri bulan küçük gruplar ile onlarca büyük grup Suriye’de yönetime karşı ve zaman zaman birbirlerine karşı mücadele veriyor. Yönetim ise ordunun yanısıra başta Hizbullah olmak üzere bazı grupların desteği ile savaşını sürdürüyor.

Yazının ilk bölümünde, bu gruplar içinde öne çıkanlar ve cephelerdeki son durumu genel itibarı ile ele alacağız. Yönetim ve yönetime karşı savaşan örgüt ve oluşumlar özet olarak aşağıdaki şekilde sıralanabilir.

YÖNETİM VE MÜTTEFİKLERİ:

Ordu, Hizbullah, Ulusal Savunma Güçleri, Ebul Fadl Abbas Tugayları, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi, (İran) Kudüs Tugayları. 

YÖNETİME KARŞI SAVAŞANLAR VE MÜTTEFİKLERİ:

IŞİD, El Nusra Cephesi, Fetih Ordusu (kuzey ve güney), YPG (Kürtler), İslam Ordusu, ÖSO, Hamas, İslami Cihat gibi örgütler.

YÖNETİME KARŞI SAVAŞANLAR (MUHALİF CEPHE)

ÖZGÜR SUBAYLAR HAREKETİ (ÖSH):

2011 ortalarında Yarbay Hüseyin Harmuş tarafından kuruldu. Harmuş daha sonra, bulunduğu Türkiye’den Suriye’ye teslim edildi (teslim süreci Türkiye’de yargıya taşındı). Daha sonra bazı askerler ordudan ayrıldıklarını ve harekete katıldıklarını açıkladılar.

ÖZGÜR SURİYE ORDUSU (ÖSO):

ÖSO’nun kuruluşu Temmuz 2011’de  Albay Riyad El As’ad tarafından ilan edildi. 2011 sonlarına kadar ÖSH ve ÖSO arasında net bir ayrım yoktu. Daha sonra OSO öne çıktı ve bu ikisi genel olarak ÖSO adı altında anılmaya başlandı. 

ÖSO’nun ilanından sonra ülkenin birçok yerinde ÖSO (Ceys El Hurr ) adı altında oluşumlar başladı. Bunlar o sıralarda daha çok yerel (ilçe,kasaba, köy) bazda biraraya gelen muhaliflerin oluşturduğu ve herkesin kendi belirlediği isim ile anılan örgüt(lenme)lerdi. Bu oluşumlar ülke genelinde halen “ÖSO” diye anılıyorlar ancak yerelde her birisinin kendi adı var. 

Bu gruplar İdlib, Halep, Humus, Dera, Şam Kırsalı ili, Hama illerinin belli bölümlerinde çeşitli birlik, tugay adları ile faaliyetteler.

EL NUSRA:

“Jabhat Al Nusra Li Ahl Bilad Eş Şam” (kısaca El Nusra) 2012 yılı başından itibaren askeri ve istihbarat binalarına yönelik yaptığı büyük bombalı eylemler ile adını duyurdu. El Nusra zamanla ülke içinde belirli bölgelere hakim duruma geldi.

El Nusra Halep, İdlib, Rakka (daha sonra IŞİD tarafından çıkarıldı), Humus ve Hama kırsalları, Kalamun bölgesi (Lübnan sınırı boyunca Humus – Şam arası kırsal bölge), Şam kırsalı, Dera ve Kuneytra gibi illerin daha çok kırsallarında etkili oldu.

Bugünlerde kuzeyde (Fetih Ordusu – Ceysul Feth ile beraber) İdlib ve Halep ile güneyde Kuneytra’dan Dera’ya uzanan İsrail sınırındaki kırsalda etkili.

IŞİD:

Irak’taki adı Irak İslam Devleti’ydi (Irak El Kaidesi olarak da biliniyordu). Örgüt Suriye’de savaş süreci başladıktan sonra (Nisan 2013’te) faaliyet alanını Suriye’ye de genişlettiğini ilan etti ve adını Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD) olarak değiştirdi. Halen bu isimle ya da kısaca (İslam Devleti – İD) ismi ile anılıyor. 

IŞİD halen Suriye’de en geniş coğrafik alanı elinde tutan örgüt. Rakka ili tamamen, Deyrezzor merkez kısmen (kırsalı tamamen), Humus kırsalı kısmen, Halep kırsalı kısmen, Hama kırsalı (küçük bir bölge) kısmen örgütün elinde bulunuyor. İŞİD son dönemde Şam’da (Yarmuk) ve Süveyda kırsalında da görülmeye başlandı. Süveyda kırsalında küçük bir bölge halen örgütün elinde bulunuyor.

İSLAM ORDUSU (CEYŞUL İSLAM):

IŞİD ve El Kaide’ye alternatif olarak 2013’te Suudi Arabistan’ın desteği ile kurulan İslam Cephe’sinin bileşenlerinden olan İslam Ordusu’nun lideri Zehran Alluş. Karargahı Şam’ın banliyösü Duma’da bulunan İslam Ordusu Şam’ın güneydoğu kırsalında (doğu Guta bölgesi) etkili.

İslam Ordusu ile güneyde (kuzeyde Şam Cephesi gibi) “güney cephesi” adıyla da anılan çatı oluşum arasında zaman zaman koordinasyon için görüşmeler oldu, ancak net bir anlaşma sağlanamadı. Bu nedenle İslam Ordusu müstakil kalmayı sürdürdü. 

GÜNEY CEPHESİ:

Güney Cephesi OSO ve İslam Cephesi de dahil yaklaşık 50 grubun biraraya gelmesi ile oluşturulan çatı oluşum. Güney Cephesi Dera – Kuneytra hattında Suriye ordusu ve IŞİD’e karşı savaşıyor. Dera’nın büyük bir bölümü ile Kuneytra kırsalının ve Eski Kuneytra’nın (harabe) tamamı Güney Cephesi’nin elinde bulunuyor.

YPG (KÜRTLER):

Kürt oluşumlar iç silahlı muhalefet içinde sadece kendi bölgelerinde mücadele veren gruplar olarak ortaya çıkıyor. Bunlar içinde en güçlü olanı PYD’ye bağlı Halk Savunma Güçleri örgütü (YPG). Suriye ordusunun 2012’de büyük oranda çekilmesi ile birlikte YPG hakim olduğu bölgede IŞİD’e karşı mücadele veriyor (daha önce El Nusra, OSO gibi örgütlere karşı savaşmıştı).

Merkezi Haseke ili olan YPG son dönemde Türkiye – Suriye sınırındaki hat üzerinde ilerledi. (bu kısma Türkiye sınırında durum başlığı ile değineceğiz).

Buraya kadar saydığımız örgütler (IŞİD dışında) bir şekilde çatı örgütlenmelerin (cepheler) içinde yer alan örgütler. Diğer onlarca küçük örgüt ile birlikte bu çatı oluşumlar Fetih ordusu, Güney cephesi, Burkan El Furat, Şam cephesi, İslami Cephe olarak sayılabilir.

YÖNETİM VE YÖNETİM İLE BİRLİKTE SAVAŞANLAR ORDU

Suriye ordusundan ayrılmalar (inşikak) beklenenin çok altında oldu. İsyan öncesi Yemen benzeri bir bölünmenin olması bekleniyordu ancak bu gerçekleşmedi.

Ordu 4 yıldan fazla bir süredir devam eden savaşta yaklaşık 100 bin kayıp verdi. Bu kayıpların bir kısmını Ulusal Savunma Güçleri (NDF) olarak adlandırılan milis güçler oluşturuyor.

HİZBULLAH

Hizbullah suriye savaşına 2012 ortalarında dahil oldu. Suriye’de yaklaşık 5-10 bin militanının savaştığı belirtiliyor. Suriye ordusu savaş başladığında “sokak savaşını” bilmiyordu. Hizbullah Suriye ordusunun büyük operasyonlarında kritik yardımlarda bulundu. Bunlara en önemli iki örnek: Kuseyr ve Şam Kırsalı Guta bölgesindeki operasyonlar ile Halen devam eden Kalamun bölgesi operasyonu) 

Diğer yandan Hizbullah halen Sam Kırsalı, Dera – Kuneytra hattı, Kalamun bölgesi, Humus kırsalı ve Halep’te Suriye ordusu ile birlikte savaşıyor. 

ULUSAL SAVUNMA GÜÇLERİ (NDF)

NDF kimisi BAAS partisi gençlik kolları üyesi, kimisi sıradan gençlerden oluşan gruplar. Olayların başında göstericilere karşı sokağa çıkartılanlardan oluşuyordu, ancak daha sonra yönetim Ulusal Savunma Güçleri adı altında bir oluşuma gitti ve bunları bir komutanlık altında topladı. Suriye’de “Lican El Şaabi” (halk birlikleri) olarak anılan ve Suriye içinde ve dışında aynı zamanda “şebbiha” adıyla bilinen bu örgüt(lenme)ler binlerce kişiyi barındırıyor. 

Yönetimin hakim olduğu illerin hemen hepsinde faaliyet gosteriyorlar. Çatışmalara genellikle doğrudan girmiyorlar. Ya ordu girdikten sonra giriyorlar, ya da ordu hakimiyeti sağladıktan sonra o bölgede kontrol noktalarında veya devriye amaçlı çalışıyorlar.

SURİYE DİRENİŞİ (MUKAVAMA EL SURİYYE)

Örgütün lideri Mihraç Ural Türkiye kökenli eski bir “Acilciler” örgütü militanı. Uzun yıllardır Suriye’de yaşıyor. Lazkiye ve kırsalında faaliyet gösteriyor. 

EBUL FADL ABBAS TUGAYI

Bu örgütün Suriye’deki varlığı daha çok Şiiler için kutsal mekanların korunması amaçlı (Şam’da Seyyide Zeyneb ve Şeyiide Rukiyye türbeleri gibi). Ancak zaman zaman özellikle Seyyide Zeyneb türbesi çevresinde ordu ile hareket ettiği belirtiliyor. 

GENEL TABLO

Ordunun (yönetimin) hakim olduğu yerler şu şekilde sıralanabilir:

Şam merkezin tamamı, Şam kırsalının bir bölümü, Süveyda merkezin tamamı ve kırsalın büyük bölümü, Kuneytra merkezin tamamı, Dera merkezin küçük bir bölümü ve kırsalın bir bölümü, Humus merkezin tamamı ve kırsalın bir bölümü, Hama merkezin tamamı ve kırsalın bir bölümü, Lazkiye merkezin tamamı ve kırsalın bir bölümü, Tartus merkez ve kırsalın tamamı, Halep merkezin bir bölümü, Haseke merkezin ve ilçesi Kamışlı’nın bir bölümü ile kırsalın bir bölümü, Deyrezzor’ın (güney batı kısmında) bir bölümü..

Ordunun son dönemde kaybettiği yerlerin en önemlisi İdlib oldu. İdlib ordunun (yönetimin) elinden tamamen çıkan ikinci il. 

Yönetime karşı savaşan örgüt ve oluşumların (cephelerin) genel itibarı ile Suriye’de hakim olduğu bölgeler ise şu şekilde özetlenebilir:

İdlib ve kırsalının tamamı (IŞİD), Şam kırsalının bir bölümü (İslam ordusu, İslami Cephe, Güney Cephesi), Dera merkezin bir kısmı ve kırsalın bir kısmı ile Kuneytra kırsalının bir kısmı (El Nusra, Güney Cephesi), Humus kırsalının bir kısmı (IŞİD), Deyrezzor merkezin bir kısmı ve kırsalın tamamı (IŞİD), Haseke merkezin ve kırsalın bir kısmı (YPG, IŞİD), Halep merkezin bir kısmı ve kırsalın büyük bölümü (IŞİD, Fetih Ordusu, YPG), Lazkiye kuzey kırsalının bir kısmı (Fetih Ordusu), Hama kırsalının bir kısmı (Fetih Ordusu, IŞİD), Süveyda kırsalının bir kısmı (Güney Cephesi, IŞİD) ve Rakka merkezin tamamı (IŞİD) ile kırsalın bir bölümü (IŞİD, YPG)

TÜRKİYE SINIRINDA DURUM

Gündemde olması nedeniyle Türkiye sınırı boyunca doğuda Haseke’den batıda Lazkiye’ye kadar uzanan şeridi (bölgeyi) ayrı ele alacak olursak;  Suriye Türkiye sınırı yaklaşık 900 km uzunlukta. Sınır kapılarından sadece Keseb (Yayladağ) kapısı yönetimin elinde bulunuyor.

Suriye’nin Türkiye ile sınır illeri; Haseke, Rakka, Halep, İdlib ve Lazkiye. Sınır kentlerinin hemen hepsi yönetime karşı savaşan grupların elinde. 

Haseke merkezde YPG ve Suriye ordusu belirli bölümleri elinde bulunduruyor. Haseke’nin Türkiye ile sınır komşusu olan ilçesi Kamışlı’da da aynı durum geçerli. Burada Suriye ordusu ile YPG hakim
durumda. 

Batıya doğru sınır boyunca Amuda, Darbasiye ve Rasul Ayn tamamen Kürt güçlerinin elinde. Bu merkezlerin güneyinde kalan bütün ilçe ve köyler de YPG kontrolünde bulunuyor.

Batıya doğru ilerledikçe en önemli merkezlerden biri olan Tel Abyad geliyor. Tel Abyad da son çatışmalar sonrası YPG’nin eline geçti. böylece Haseke ili ile Rakka ilindeki Kürt bölgeleri birleştirilmiş oldu ve tamamen Kürtlerin kontrolüne girdi. 

Kürtlerin hakim olduğu diğer bir sınır merkezi ise Halep ili sınırları içinde bulunan Ayn El Arab (Kobani). Ayn El Arab diğer yandan kuzey doğudaki Kürt hakimiyet bölgesinin batı ucunu oluşturuyor. Fırat mehrinden sonra gelen ve Ayn El Arab’ın hemen batısında yer alan Cerablus ise halen IŞİD kontrolünde bulunuyor.

Bu bölgede IŞİD Cerablus’un yanısıra içeride kalan Menbij, Kabasin, El Bab gibi yerleri elinde bulunduruyor. Sınır bölgesinde IŞİD’in elinde bulunan diğer iki merkez daha batıda bulunan Al Rai ve Dabık.

Bu iki merkezden sonra ise El Nusra öncülüğündeki Fetih Ordusu’nun hakimiyeti başlıyor. Buradaki Bab El Selame sınır kapısı El Nusra’nın elinde bulunuyor. IŞİD geçtiğimiz günlerde bu bölgeye saldırıda bulunmuş ancak kapıyı ele geçirememişti.

Daha batıda ise yine Kürtlerin hakim olduğu Afrin var. Halep’in en batıdaki ilçesi Afrin’in tamamı Kürtlerin kontrolünde bulunuyor. Afrin doğuda Ayn El Arab’a kadar ulaşan Kürtlerin son hedefi olarak görülüyor.

Kürtlerin batıya doğru ilerleyerek tüm Türkiye sınırı boyunca uzanan koridoru kontrol altına almak istediği öne sürülüyor.

YPG’nin bu bölgelere ilerlemeye çalışması halinde Cerablus’tan başlamak üzere IŞİD ve El Nusra öncülüğündeki Fetih Ordusu ile çatışması gerekiyor.

Afrin’den güneye inildiğinde ise Fetih Ordusu’nun geçtiğimiz aylarda ele geçirdiği İdlib geliyor. İdlib merkez ve kırsalının neredeyse tamamı Fetih Ordusu’nun kontrolünde bulunuyor. İdlib’te Türkiye ile sınırda yer alan en önemli merkezler Harim, Salkin ve Cisr El Şugur.

İdlib’ten sonra ise Lazkiye geliyor. Lazkiye kırsalının bir bölümü (Selma, Haffe) Fetih Ordusu’nun kontrolünde. Sınır kapısının da bulunduğu Keseb ise suriye ordusunun elinde bulunuyor.

Girişte bahsi geçen Kudüs Tugayları (İran) ve Hamas gibi örgütlerin varlığı iddia edilse de İranlıların daha çok subay düzeyinde bulunduğunu (son gönderilen milislere daha sonra değineceğiz), Hamas’ın varlığının ise uzantısı “Eknaf Beyt El Makdış ile sınırlı olduğunu belirtelim. Bunların dışında birtakım gruplar da mevcut, ancak savaşa doğrudan etkisi olamayacak kadar küçükler.

Dünya Bülteni 

Yukarı Dön



Etiketler:

Henüz yorum bulunmamaktadır!

Yorum yap yorum

 

Kategoriye Ait Diğer Haberler



Ana Sayfa | Yazarlar | Güncel | Haberler | Dünya | Yorum Analiz | Röportaj | Medya | Etkinlikler | Kültür Sanat